Elementy stylów regionalnych w architekturze domów jednorodzinnych

Architektura regionalna wraca dzisiaj do łask. W projektach coraz chętniej wykorzystywane są charakterystyczne dla różnych części kraju stylowe elementy, detale czy materiały wykończeniowe.

06
09 2016

Najbardziej rozpoznawalne stylowe elementy regionalne to dachy – ich kształty oraz pokrycie, a także materiały elewacyjne. Jednak dla zachowania istoty stylu regionalnego ważne są detale. Ganki, podcienia, ozdoby szczytu czy też okien decydują o uroku domów budowanych w zgodzie z rodzimą tradycją.

Ganki nie tylko w dworku

W tradycyjnym budownictwie bardzo mocny był związek domu z otoczeniem, dlatego też w wielu regionach kraju ważną rolę odgrywały strefy pośrednie w postaci ganków typowych dla szlacheckich dworków i dworów oraz podcieni charakterystycznych dla budownictwa wiejskiego. Z czasem ganki również stały się elementem domostw nieszlacheckich – chłopskich czy mieszczańskich. Najczęściej ganek miał wysokość parteru i był wsparty na czterech kolumnach zestawionych symetrycznie parami. W domach chłopskich zamiast kolumn montowano często dwa słupy. Ganki zyskiwały często formę zamkniętą i pełniły funkcję zimnej sieni lub przeszklonej werandy. Dzisiaj także wraca się do tych form ganku.

Uniwersalne podcienia

Równie inspirującym detalem są tradycyjne podcienia. W zależności od regionu kraju różnią się położeniem przy ścianie zewnętrznej, głębokością, formą architektoniczną i konstrukcją. Najprostszy podcień powstaje przez wysunięcie szczytu poddasza przed lico ściany szczytowej lub przez przedłużenie okapu dachu nad wejściem od strony dłuższego boku. Może być też wcięty w budynek w postaci wnęki. Nad podcieniem mieści się pełnowartościowa przestrzeń mieszkalna, natomiast pod podcieniem planuje się najczęściej podest wejściowy lub taras.

Ozdobne szczyty

Tam, gdzie chałupy były usytuowane szczytami do drogi, dbano o ich efektowne  wykończenie. Najczęściej były wysokie, dlatego za pomocą układu deskowania lub cegieł wprowadzano podział imitujący dwie lub nawet trzy kondygnacje. Dzisiaj ten zabieg wykorzystuje się na domach kilkukondygnacyjnych – najczęściej w tych z poddaszem użytkowym. Z drewnianej architektury ludowej wywodzą się także coraz popularniejsze charakterystyczne kształty ozdobnych wiązań szczytów dachów. Mogą to być stylizowane pazdury, czyli pionowe drewniane ozdoby w uproszczonym kształcie lilii, tulipana lub w kształcie grotu czy krzyża. Mogą to być także misternie wycinane wiatrownice i listwy. Drewniane elementy w formie uproszczonej tworzące nastrój zadaszeń czy szczytów są obecne w domach nawiązujących do willowego podmiejskiego lub sanatoryjnego stylu, pasują również do współczesnej prostej architektury .

Opaski okienne i drzwiowe

Długą tradycję ma także zdobienie okien i drzwi detalami mającymi niekiedy swe źródło w konstrukcji domu. Są to m.in. nadproża – często w formie łuku. Stosowano także drewniane nadokienniki w formie koronkowych zdobień lub wycinanek. Okna ozdabiano także opaskami. Dzisiaj tego typu formy – najczęściej uproszczone stosuje się, by powiększyć optycznie okna. Do detali, które w znaczący sposób wzmacniają obecność okna należą okiennice. Dzięki nim okno jest bardziej widoczne na tle ściany. Najładniej wyglądają kompozycje, w których okiennice mają kształt okna.

© 2014 Grupa PSB Handel S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone.